Η Θεσσαλονίκη που σιωπά :: www.thess.gr :: Salonica's Gate













	 





 
 








Η Θεσσαλονίκη που σιωπά








Καταχωρήθηκε
argos
στις Τρίτη, Ιούνιος 27, 2006 - 07:14 PM  2922 το διάβασαν




leoforos nikisΔεν είναι εύκολο να γράψεις για θέματα τόσο λεπτά όσο αυτά που έθιξε χτες στο 9ο Αντιρατσιστικό φεστιβάλ, το ντοκιμαντέρ του Maurice Amaraggi, «Salonique, ville du silence». Ο σκηνοθέτης, Εβραίος του Βελγίου με μάνα που έχει καταγωγή από την Θεσσαλονίκη, δεν μπόρεσε να αποφύγει συναισθηματισμούς στην ταινία του, οι οποίοι τον οδηγήσανε σε μια, θα έλεγα ανθελληνική στάση. Νομίζω ότι το ζητούμενο εδώ είναι να παραδεχτούμε τα λάθη του παρελθόντος προσπαθώντας να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον.
Καθοδηγούμενος από αυτό τον συναισθηματισμό του δεν μπόρεσε να αποφύγει ιστορικά λάθη αλλά και μια στείρα προπαγάνδα εναντίον του ελληνικού στοιχείου, που ηθελημένα αγνόησε να αναφέρει στην προ 1912 εποχή. Επίσης αγνόησε το σλάβικο στοιχείο και η αναφορά του στο τουρκικό στοιχείο ήταν περιορισμένη. Μου κάνει εντύπωση πως μέσα σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα έχουμε δυο έργα με κοντινούς τίτλους. Το βιβλίο του Μαρκ Μαζάουερ, που δεν το διάβασα, άρα δεν έχω άποψη για το περιεχόμενο, με τίτλο «Salonica city of ghosts» και η συγκεκριμένη ταινία όπου τα φαντάσματα τα αντικαθιστά η σιωπή.


Η ταινία ήταν να προβληθεί την Παρασκευή αλλά η νεροποντή ανάγκασε τους διοργανωτές να μεταθέσουν τις εκδηλώσεις της Παρασκευής για την Δευτέρα. Πήγα από νωρίς για να προλάβω να βρω μια θέση και τελικά αποδείχτηκε ότι έπραξα σωστά. Περίπου 100 άτομα παρακολουθήσανε ένα αμφιλεγόμενο ντοκιμαντέρ που σαφώς στηριζότανε σε πραγματικά στοιχεία αλλά με την νοσταλγία να ξεπερνά πολλές φορές την ιστορική καταγραφή και να περνά μάλλον σε μια στείρα προπαγάνδα.
jew cemeteryΗ ταινία ξεκινά όμορφα με τον σκηνοθέτη να πλησιάζει την Θεσσαλονίκη από την Θάλασσα όπως και οι πρόγονοί του το 1492, ερχόμενοι από την Ισπανία. Από εκεί και πέρα η μια εικόνα διαδέχεται την άλλη, η σύγχρονη και αφιλόξενη, τουλάχιστον οπτικά, Θεσσαλονίκη του σήμερα σε αντίθεση με την κοσμοπολίτικη Θεσσαλονίκη του χτες, δοσμένη μέσα από φωτογραφίες. Ο σκηνοθέτης μας ενημερώνει για το έγκλημα που συντελεστηκέ με το χτίσιμο του Πανεπιστημίου πάνω στο εβραϊκό νεκροταφείο της πόλης ξεχνώντας βέβαια να μας ενημερώσει για το πόσο παλιό ζήτημα ήταν και ποια ακριβώς ήταν τα συμφέροντα που παίζονταν. Από την σελίδα του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης παίρνουμε μια πιο σφαιρική και θα έλεγα και πιο ψύχραιμη ματιά για το θέμα του νεκροταφείου, που από ότι φαίνεται ήταν πολύ παλιότερο των Εβραιών, όντας ρωμαϊκό και βυζαντινό νεκροταφείο, παλιότερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έγκλημα δεν υπήρξε. Υπήρξε και ήταν μεγάλο έτσι και αλλιώς. Αν κάποιος θέλει να ενημερωθεί του προτείνω ανεπιφύλακτα το site του εβραϊκού μουσείου. 

Κατόπιν ξεκινά να μας ενημερώνει για την προσπάθεια εξελληνισμού μιας πολυπολιτισμικής Θεσσαλονίκης. Τα φλασμπακ διαδέχονται τις σημερινές εικόνες που είναι συνήθως όμορφες γυναίκες που μιλάνε ελληνικά σε δρόμους γεμάτους με καφετερίες. Συνεντεύξεις με Εβραίους της πόλης (Μόλχο, Κούνιο κ.ά) που θυμούνται και διηγούνται τα παλιά, αλλά και συνεντεύξεις με την καθηγήτρια του ΑΠΘ κα. Γερόλυμπου και με τον Άρι Γεωργίου. Φωτογραφίες της παλιάς Θεσσαλονίκης, φωτογραφίες από την περίοδο της κατοχής με τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης μαζεμένους στην πλατεία Ελευθερίας να κάνουν κάτω από το καυτό λιοπύρι γυμναστικές ασκήσεις για να διασκεδάσουν οι ναζί?
Μεγάλο μέρος του ντοκιμαντέρ ήταν η έμφαση στην προσπάθεια εξελληνισμού της πόλης με τον σκηνοθέτη να κάνει ζουμ σε όσες ελληνικές σημαίες βρίσκονται σε δημόσια κτίρια αλλά και σε σταυρούς, ορίζοντας τους υπεύθυνους του εγκλήματος. Οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας είναι ακόμα ένας στόχος του, κυρίως γιατί αυτοί αποτέλεσαν τον μοχλό του εξελληνισμού της πόλης. Ξεχνάει βέβαια ότι και οι πρόγονοί του ήρθαν πρόσφυγες εδώ, ακριβώς όπως οι σημερινοί ξεχνάνε το παρελθόν τους όταν βλέπουν Ρώσους ή Αλβανούς στον δρόμο?
Θεωρώ τουλάχιστον ατυχή την έμπνευση του Amaraggi να πάρει δηλώσεις τριων μαθητών, εικάζω του Ανατόλια, όπου και οι τρεις είχαν παππούδες με καταγωγή από την Μικρά Ασία. Θα ήταν προτιμότερο να βρει απογόνους Θεσσαλονικέων που συνηπήρξαν με τους Εβραίους πριν την απελευθέρωση, όπως και απογόνους Τούρκων. Αυτό όμως θέλει δουλειά έξω από το προστατευμένο περιβάλλον. 
egnatia road 1916Ο Amaraggi προκειμένου να δώσει το στίγμα που θέλει αναφέρεται στην Θεσσαλονίκη σαν εβραϊκή πόλη. Η Θεσσαλονίκη αν ήταν κάτι άλλο ήταν τούρκικη και όχι εβραϊκή, παρατήρηση που έκανε και μετά την ταινία ο Σπύρος Μαρκέτος, ιστορικός, αν δεν κάνω λάθος. Θέλοντας λοιπόν να τονίσει την προσπάθεια των Ελλήνων να αγνοούν τους Εβραίους της πόλης αναφέρθηκε στα αγάλματα των διαφόρων ηρώων του 21 που έχουν γεμίσει της πλατείες, το άγαλμα για τον Μάη του 36, το μνημείο του Λαμπράκη και κατέληξε απορώντας γιατί δεν υπάρχει μνημείο του Αβραάμ Μπεναρόγια (αλήθεια γιατί δεν υπάρχει;), ξεχνώντας βέβαια ότι θα μπορούσε να προταθεί από την ισραηλιτική κοινότητα, ακόμα και σήμερα. Μέσα στην πρεμούρα του, ο σκηνοθέτης έδειξε ότι η έρευνά του ήταν ελλειπής όταν αναφέρθηκε στον θάνατο του Λαμπράκη «?στην διάρκεια της Χούντας». Το 1963 δεν υπήρχε χούντα στην Ελλάδα, εκτός και αν ξέρει κάτι περισσότερο ο Βέλγος.
Το ιστορικό λάθος δεν το αποφεύγει ούτε όταν αναφέρεται στο Πογκρόμ του Campbell, τοποθετώντας το το 1933 και όχι όπως είναι σωστό το 1931. από την σελίδα του εβραϊκού μουσείου πάλι αντιγράφω :
«In 1931, the Campbell riots, which accompanied the elections and were anti-Semitic in tone, took place. Armed hooligans burned to the ground an entire Jewish neighborhood consequently most of the Jews who lived in the Campbell neighborhood left after the riots for Palestine. In 1935 there were nearly 60,000 Jews in Thessaloniki, and in spite of the drop in Jewish population from the turn of the century and all the riots and fires, the Jews continued to maintain their status in the economic activity of the city. They integrated, more or less successfully, in the Greek Society maintaining their own traditions and language. The male population served in the Greek army and participated in the Greek victory over the Italians in Albania, which marked the beginning of the 2nd World War in this area.»
Σε σημείο της αφήγησής του αναφέρεται στην ειρηνική συνύπαρξη των συναγωγών και των μιναρέδων, αγνοώντας την ύπαρξη ορθόδοξων εκκλησιών που βρίσκονται στην πόλη από τον 5ο αιώνα μ.χ (Όσιος Δαυίδ). Κάποια στιγμή δείχνει το Ιπποκράτειο, το οποίο ήταν δωρεά του Βαρώνου Χιρς με επιγραφή στην πρόσοψη με το όνομα του Χιρς. Όρος του κληροδοτήματος ήταν να υπάρχει το όνομά του στην πρόσοψη. Σήμερα έχει εξαφανιστεί και λίγοι γνωρίζουν τίνος κληροδότημα είναι. Και αφού μας την έχει πει, και πολύ καλά έκανε, γυρνά μας δείχνει την αγορά με την επιγραφή «Μοδιάνο» και αναρωτιέται για πόσο ακόμα θα στέκει αυτό το κτίριο μ? αυτή την επιγραφή. Αγνοεί ο σκηνοθέτης ότι το κτίσμα ανήκει στην Ισραηλιτική κοινότητα της Θεσσαλονίκης και ότι θα στέκει εκεί για όσο διάστημα το θέλει η κοινότητα;
Αναφέρεται αρκετές φορές στην «απέλαση» των Εβραίων προς τα κολαστήρια των Ναζί και δείχνει και κάποιες περιπτώσεις ανθρώπων που γλύτωσαν. Έχει έναν -δυστυχώς δεν συγκράτησα το όνομα- που τον ειδοποίησαν άνθρωποι του ΕΑΜ και έφυγε πριν ακόμα τους αναγκάσουν να φορέσουν το άστρο του Δαυίδ. Ένας άλλος σώθηκε την τελευταία στιγμή από τον οδηγό του τρένου. Προφανώς δεν ήταν δωσίλογοι όλοι οι Έλληνες. 
Περνώντας σε πιο σύγχρονη εποχή μας δείχνει την συνέντευξη με την κα Μόλχο το 2003 και με τον γιο της το 2005. Αναπολεί το παρελθόν η μητέρα, αναφερόμενη στο ότι μπορεί να ήταν και το πρώτο βιβλιοπωλείο στην σημερινή Ελλάδα, από το 1888, ένα βιβλιοπωλείο που έφερνε από την Γαλλία βιβλία. Γυρνώντας δυο χρόνια αργότερα, ο σκηνοθέτης δεν βρίσκει το παλιό βιβλιοπωλείο αλλά στην θέση του βρίσκει ένα ανανεωμένο βιβλιοπωλείο όπου τα έντυπά του είναι κυρίως Αγγλικά. Ο κ. Μόλχο εξηγεί ότι τέτοιες είναι οι τάσεις της αγοράς και ότι έχει και ρωσικά συγγράμματα μια και η πόλη έχει και τέτοιο πληθυσμό πια. Η νοσταλγική ματιά του Amaraggi δεν τον αφήνει να καταλάβει ότι η συγχώνευση και εξωτερική αλλαγή της επιχείρησης του κ. Μόλχο δεν έχει σχέση με την πόλη αλλά με την παγκοσμιοποιημένη αγορά.
Μέσα από το πέρασμα που κάνει στην σημερινή εποχή, επισκέπτεται και την τάξη όπου μια χούφτα άνθρωποι προσπαθούν να διατηρήσουν την γλώσσα των Ισπανοεβραίων, την Λαδίνο. Μου δόθηκε έτσι και η ευκαιρία να δω πως μοιάζει ο Νίκος Γενημάκης του Agitprop. Περνά από το χώρο όπου υπήρχε το μνημείο του ολοκαυτώματος και τώρα γίνεται πάρκινγκ, στην Παπαναστασίου, και απορεί αν θα αφήσουν εκεί, σε ένα πάρκινγκ, το μνημείο ή θα το πάνε στην πλατεία Ελευθερίας όπου μαζεύανε τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης οι Γερμανοί επι κατοχής. Ξεπερνώντας αυτή την προβοκάτσια, μια και ξέρουμε πολύ καλά τι έγινε, στέκομαι στις καταπληκτικά ζωντανές φωτογραφίες των Εβραίων από την πλατεία Ελευθερίας, εξ? αιτίας του ανέμου που κουνούσε το πανί όπου προβαλλόταν η ταινία. Ήταν το λιγότερο ανατριχιαστικό. 
Τρεις ιστορίες μου προξένησαν το ενδιαφέρον. Η πρώτη, όπου την πατρότητα του ούζου την διεκδικούν οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, κάτι που δεν μπόρεσανα διασταυρώσω πουθενά. Η δεύτερη είχε να κάνει με μια αφήγηση της Ρένας Μόλχο όπου έλεγε ότι όταν στις αρχές του αιώνα (1908 έτος ίδρυσης) υπήρχαν δυο ομάδες στην Θεσσαλονίκη, η Μακαμπί και ο Ηρακλής, που παίζανε ο ένας εναντίον του άλλου, όμως όταν, μετά την απελευθέρωση, έρχονταν νοτιοελλαδίτικη ομάδα, βγάζανε μια μικτή από τις δυο ομάδες για να τους αντιμετωπίσουν. Η Θεσσαλονίκη ήταν μια ομάδα, όχι όπως τώρα.
Η πιο όμορφη όμως ιστορία ειπώθηκε από Γάλλο πολίτη με καταγωγή του πατέρα του, από την Θεσσαλονίκη. Δυστυχώς δεν μπόρεσα να συγκρατήσω το όνομά του. Το μόνο που μπορώ να δώσω σαν στοιχείο είναι ότι ο πατέρας του ήταν Εβραίος της Θεσσαλονίκης και αναγορεύτηκε πρόσφατα επίτιμος διδάκτορας στο ΑΠΘ. Η αφήγησή του έχει να κάνει με τον πατέρα του που πήγε στην Γαλλία και όταν του ζητήσανε να τους πει την υπηκοότητά του είπε «Σαλονικιός» τον βάλανε φυλακή και αναγκάστηκε ο παππούς του να πάει στην Γαλλία όπου και έπεισε τον αρμόδιο υπουργό της Γαλλικής κυβέρνησης ότι ο Σαλονικιός δεν είναι ούτε Έλληνας ούτε Τούρκος, αλλά απλά Σαλονικιός. Για 2 χρόνια διατήρησε την υπηκοότητά του Σαλονικιού ώσπου πήρε την Γαλλική.
Είναι κρίμα να βλέπεις μια ταινία που πολύ σωστά προσπαθεί να μας θυμίσει τα εγκλήματα που γίνανε στην μοναδική αστική τάξη που γνώρισε η πόλη μας και που ίσως να την οδήγησε στην ξενοφοβία και στον συντηρητισμό, να χάνει τον αρχικό στόχο είτε λόγω της συναισθηματικής φόρτισης είτε λόγω της στοχοπροσήλωσης του σκηνοθέτη.
Η δικιά μου όμως απορία που μένει είναι, που βρίσκονται οι Εβραίοι συμπολίτες μου; Γιατί σιωπούν στα σοβαρά προβλήματα της πόλης; Φοβούνται ή αδιαφορούν; Εδώ ακόμα και η κυρία Μπενβενίστε που ήταν προσκαλεσμένη να μιλήσει δεν ήρθε. Τελικά ποιος σιωπά στην Θεσσαλονίκη;
Διαβάστε: 

http://www.agitprop.gr/article/54/tombstones
http://www.agitprop.gr/article/90/multiculturality
http://www.agitprop.gr/article/53/crime-city
http://www.agitprop.gr/article/98/salonique-ville-du-silence
http://www.murdoconline.net/archives/001943.html



Προωθήστε το άρθρο αυτό σ'ένα φίλο Εκτύπωση Σελίδας














Η Θεσσαλονίκη που σιωπά | Συνδεθείτε ή εγγραφείτε δημιουργώντας νέο λογαριασμό | 0 Σχόλια







    








Τα σχόλια είναι ιδιοκτησία του αποστολέα. 
Δεν αντιπροσωπεύουν απαραιτήτως τις απόψεις του συντάκτη της ιστοσελίδας.